Aveugle (blind)

Aveugle wordt gebruikt in tegenstelling met ouvert of ajouré (opengewerkt).
Deze blinde arcatures (gaanderijen) sieren de cathédrale (kathedraal) van Canterbury.
Zie arcature.

De kathedraal van Canterbury (GB)

Baie (muuropening)

Deur- of vensteropening in een muur.
De foto toont het clocher (klokkentoren) van de Notre-Dame in Lys (Chissey-lès-Mâcon).

Notre-Dame - Lys (Chissey-lès-Mâcon)

Baie géminée (gepaarde muuropening)

Een van de bekendste verschijningsvormen van deze baies géminées is de dubbele opening in een klokkentoren.
Op de foto het clocher (klokkentoren) van de Sainte-Marie-Madeleine in Taizé.

Sainte-Marie-Madeleine - Taizé

Bandeau (sierlijst)

Een sierlijst die slechts weinig uitsteekt uit het vlak waarop hij is aangebracht.
Deze bandeau, die ondersteund wordt door corbeaux (consoles) bevindt zich aan een wand van het chœur (koor) van de Saint-Bonnet in Saint-Bonnet-de-Cray.

Saint-Bonnet - Saint-Bonnet-de-Cray

Bande lombarde (Lombardische band)

Deze wandversiering bestaat uit pilastres (pilasters) of lésènes (lisenen) die relatief weinig buiten de muur uitsteken en die aan de bovenkant verbonden worden door een serie kleine arcs (boogjes), een boogfries.
De naam komt van de rondtrekkende ambachtslieden die deze decoratie uit hun vaderland (Lombardije) meebrachten.
Een eenvoudige vorm is te zien op de foto bij de baie géminée (gepaarde muuropening); de foto hieronder toont het fraaie effect van dit soort versieringen op de façade (kopgevel) van de Saint-Philibert in Tournus.

Saint-Philibert - Tournus

Baptistère (baptisterium)

Een baptistère of doopkapel is in principe een afgezonderd deel van een kerk dat het doopvont bevat en waarin dus de doopplechtigheid plaats vindt.
Een wereldberoemd baptisterium (dat los van de kerk staat) is te vinden in Pisa (Italië).
De eerste foto toont het baptisterium Saint-Jean in Poitiers (Vienne 86), de tweede het interieur van het baptisterium in Venasque (Vaucluse 84).

Baptistère Saint-Jean - Poitiers (86)

Baptistère - Venasque (84)

Barlong (langwerpig)

Langwerpig, met een oppervlak dat veel breder is dan het lang is.
Het clocher (klokkentoren) van de Saint-Symphorien in Vérizet (Viré) heeft duidelijk een barlong plattegrond.

Saint-Symphorien - Vérizet

Bas-côté (zijbeuk)

De zijbeuk is normaal gesproken lager dan de nef (schip); als hij even hoog is als het schip wordt het ook wel zijschip genoemd.
Op het plattegrondje (Wikipedia) zijn de twee zijbeuken in grijs weergegeven.
Op de foto de zuidelijke zijbeuk van de Saint-Martin in Chapaize.
Zie ook collatéral (synoniem).

Bas-côté - Wikipedia

Saint-Martin - Chapaize

Base (basis)

Een sierlijst onderaan de voet van een colonne (zuil) of pilier (pijler).
De basis rust op de sokkel of het voetstuk van de zuil.
Op de foto de voet van een zuil in de doyenné van Saint-Hippolyte (Bonnay).

Doyenné de Saint-Hippolyte (Bonnay)

Basilique (basiliek)

Het woord basiliek wordt gebruikt in twee betekenissen.
De klassieke basiliek was een gebouw (niet noodzakelijkerwijs een kerk) met een plan basilical (rechthoekige plattegrond).
In de tweede betekenis gaat het om een eretitel verleend aan een kerk door de Paus. Er wordt onderscheid gemaakt tussen een basilica maior (er bestaan er vier, allemaal in Rome) en een basilica minor (de overige ca. 1500). Saône-et-Loire telt twee basilica minor, te weten die van Paray-le-Monial en van Autun.
De foto toont de basilique Sacré-Cœur in Paray-le-Monial.

Sacré-Cœur - Paray-le-Monial

Bâtière (zadel)

Wordt alleen gebruikt in de volgende context : toit à bâtière, een zadeldak dus.
Kerktorens met een zadeldak zijn in deze streek zeldzaam; hier de Saint-Félix in Vers.

Saint-Félix - Vers

Bénédictins (benedictijner orde)

Kloosterorde gesticht in 529 door Saint-Benoît.
Vanwege hun zwarte habijt werden de benedictijner monniken ook wel de zwarte monniken genoemd.
De abbaye (abdij) van Cluny was een benedictijnenabdij, en de clunisien (cluniacenzer) orde derhalve een benedictijner orde.
Op de foto (Wikipedia) een medaille van de benedictijner orde.

Bénédictins - Wikipedia

Berceau (tongewelf)

Een gewelfvorm die over de hele lengte dezelfde doorsnede heeft : een arc en plein cintre (rondboog).
Dit tongewelf bedekt de nef (schip) van Saint-Pierre-et-Saint-Paul in Montceau-l'Étoile.
Zie ook voûte en berceau (synoniem).

Berceau - Wikipedia

Saint-Pierre et Saint-Paul - Montceau-l'Étoile

Berceau brisé (spitstongewelf)

Een gewelfvorm die over de hele lengte dezelfde doorsnede heeft : een arc brisée (spitsboog).
Op de foto het spitstongewelf van de nef (schip) van de Saint-Pierre in Brancion.
Zie ook voûte en berceau brisé (synoniem).

Berceau brisé - Wikipedia

Saint-Pierre - Brancion (Martailly-lès-Brancion)

Berceau transversal (dwarstongewelf)

Een tongewelf, dat zo is aangebracht boven bijvoorbeeld de nef (schip) van een kerk, dat de as van dat gewelf loodrecht staat op de as van het schip.
Dat betekent dus één gewelf voor elk travée (travee).
Dat is goed te zien op de foto; alle gewelven in het schip van de Saint-Philibert in Tournus zijn op deze manier gebouwd, d.w.z. tussen elke twee bogen één dwarsgewelf.
Zie ook voûte en berceau transversal (synoniem).

Berceau - Wikipedia

Saint-Philibert - Tournus

Billettes (kogelpatroon ©)

De vertaling in de titel wordt gevolgd door een © teken; dit betekent, dat die vertaling een eigen vindsel is van mij.

Decoratieve elementen bestaande uit een reeks uit een rol gehouwen kleine cilinders, vaak in een schaakbord-patroon.
De billettes boven de feuillage (bladmotief) van het chapiteau (kapiteel) komen uit de Sacré-Cœur in Paray-le-Monial.

Sacré-Cœur - Paray-le-Monial

Boudin (torus)

Een ring aan de onderkant van een colonne (zuil); min of meer hetzelfde als een astragale (astragaal).
Boudin betekent letterlijk bloedworst.
Deze zuilen zijn die van het déambulatoire (kooromgang) van de Notre-Dame-de-la-Nativité in Bois-Sainte-Marie.
Zie ook tore (synoniem).

Notre-Dame-de-la-Nativité - Bois-Sainte-Marie

Bras du transept (transeptarm)

Een bras du transept is één van de armen van het transept.
De transeptarmen zijn de twee grijze travées (traveeën) ten noorden en zuiden van het croisée (kruising).
Het plaatje komt uit Wikipedia.
De foto toont een doorkijkje vanuit de zuidelijke dwarsarm op het croisée en de noordelijke dwarsarm van de Saint-Roch in Passy.
Zie ook transept, bras du en transept, croisillon du (synoniemen).
Voor de delen van het transept die hier genoemd worden, zie ook alle overige lemmata die gerelateerd zijn aan transept.

Bras du transept - Wikipedia

Saint-Roch - Passy

Byzantin (Byzantijns)

De kunst uit het Byzantijnse of Oost-Romeinse rijk (met als hoofdstad Byzantium of Constantinopel) dat bestond van 330 tot 1453.
Hoewel dit slechts een gok is van mijn kant, zou het me niet verbazen als degenen die deze peinture murale (wandschildering) in de Notre-Dame-de-l'Assumption in Gourdon maakten beïnvloed of geinspireerd waren door de veel voorkomende afbeelding van Christus Pantocrator uit de Byzantijnse kunst.

Notre-Dame-de-l'Assumption - Gourdon

Cannelure (cannelure)

Cannelures of schaduwgroeven zijn verticale groeven in een colonne (zuil).
Heel bekend zijn ze uit de Griekse of Romeinse zuilen, maar ze komen ook voor in de roman (romaanse) architectuur.
Op de foto het (Romeinse) mausoleum in Saint-Rémy-de-Provence (13).
Zie ook pilastre cannelé.

Mausolée - Saint-Remy-de-Provence