Arc (boog)

In de bouwkunde komt de boog in vele vormen voor, van spitsboog tot veellobbige boog. Deze blog bevat een overzicht van de diverse boogvormen; alle lemmata beginnen met arc.
Zie ook rouleau.

De benamingen gebruikt voor het definiëren van een boog :
1 = spanning of spanwijdte (portée)
2 = rechtstand (piédroit)
3 = porringpunt
4 = top of kruin
5 = pijl, porring of steek (flèche)
6 = aanzet
7 = geboorte
8 = buitenbooglijn (extrados)
9 = binnenbooglijn (intrados of douelles)

Arc - Wikipedia

Arc-boutant (luchtboog)

Luchtbogen zijn wat mij betreft bekender uit de gothique (gotische) architectuur dan uit de roman (romaanse) architectuur, maar dat kan natuurlijk ook uit mijn onkunde voortkomen.
Omdat ik geen beter voorbeeld bij de hand heb, hier twee achter elkaar liggende luchtbogen van de Notre-Dame in Cluny.
De luchtbogen voeren de spatkrachten uit de hoofdconstructie af naar de piles of culées (steunberen).
Zie ook pile en culée.

Notre-Dame - Cluny

Architrave (architraaf)

Omdat ik bij architraaf eerder denk aan een Griekse of Romeinse tempel dan aan een roman (romaanse) kerk, voeg ik hier dit plaatje uit Wikipedia toe.
De onderdelen die ook in de romaanse architectuur voorkomen zijn:

A - colonne (zuil)
B - chapiteau (kapiteel)
C - abaque (abacus)
D - architrave (architraaf)

Dit is een architraaf van de Dorische order.

Architrave - Wikipedia

Bâtière (zadel)

Wordt alleen gebruikt in de volgende context : toit à bâtière, een zadeldak dus.
Kerktorens met een zadeldak zijn in deze streek zeldzaam; hier de Saint-Félix in Vers.

Saint-Félix - Vers

Chaîne (kettingverband ©)

De vertaling in de titel wordt gevolgd door een © teken; dit betekent, dat die vertaling een eigen vindsel is van mij.

Een verticale versterking van een muur die aan de schone kant van die muur niet uit de muur steekt.
Het gaat dus in principe om een "schone" pilastre (pilaster).
Aan de schone kant van het muurwerk heeft de chaîne het uiterlijk van een ketting (vandaar waarschijnlijk de naam) terwijl aan de niet schone kant van de muur een pilaster zichtbaar is.
De schets komt van Wikipedia.
Een chaîne wordt ook vaak toegepast op hoeken van gebouwen.
De foto toont een hoek met chaîne van de Notre-Dame in Clessé.

Chaîne - Wikipedia

Notre-Dame - Clessé

Charpente (dragende dakconstructie ©)

De vertaling in de titel wordt gevolgd door een © teken; dit betekent, dat die vertaling een eigen vindsel is van mij.

Een houtconstructie (spanten, balken, gordingen, etc.) die het dak (de dakbedekking) draagt.
Op de foto de dakconstructie van de farinier (graanschuur of meelopslagplaats) van de abbaye (abdij) van Cluny.
Zowel gebouw als de dakconstructie zijn gotisch en dateren uit de 13de eeuw.

Farinier - Cluny

Clair-étage (lichtbeuk)

Een rij vensteropeningen in de bovenste verdieping van de nef (schip), die het schip rechtstreeks van licht voorziet.
De bovenste vier ramen op de foto maken deel uit van de lichtbeuk.
Zie ook claire-voie, clerestoire en fenêtres hautes (alle 3 synoniemen).

Saint-Philibert - Tournus

Claire-voie (lichtbeuk)

Een rij vensteropeningen in de bovenste verdieping van de nef (schip), die het schip rechtstreeks van licht voorziet.
De bovenste vijf ramen op de foto maken deel uit van de lichtbeuk.
Zie ook clair-étage, clerestoire en fenêtres hautes (alle 3 synoniemen).

Saint-Martin - Chapaize

Claire-voie (raamgalerij ©)

De vertaling in de titel wordt gevolgd door een © teken; dit betekent, dat die vertaling een eigen vindsel is van mij.

Claire-voie heeft in de burgerlijke architectuur nog een andere betekenis. De fraai gedecoreerde natuurstenen raampartijen waarvan er in Cluny nog een aantal te vinden is heten ook zo.
Op de foto de claire-voie in Rue de la République no. 25.

25 Rue de la République - Cluny

Claveau (boogsteen ©)

De vertaling in de titel wordt gevolgd door een © teken; dit betekent, dat die vertaling een eigen vindsel is van mij.

Wigvormige steen die gebruikt wordt om een arc (boog) of voûte (gewelf) te bouwen.
Het plaatje komt van Wikipedia .
Zie ook voussoir (synoniem).

Claveau - Wikipedia

Claveau droit (sluitsteen)

De sluitsteen en hoogste steen van een arc (boog), of de sluitsteen en hoogste steen van een voûte (gewelf), op de kruising van de ogives (ribben) van een gewelf.
Zie ook clef de voûte (synoniem)

Claveau droit - Wikipedia

Clerestoire (lichtbeuk)

Een rij vensteropeningen in de bovenste verdieping van de nef (schip), die het schip rechtstreeks van licht voorziet.
De bovenste vier ramen op de foto maken deel uit van de lichtbeuk.
Zie ook clair-étage, claire-voie en fenêtres hautes (alle 3 synoniemen).

Saint-Philibert - Tournus

Clef de voûte (sluitsteen)

De sluitsteen en hoogste steen van een arc (boog), of de sluitsteen en hoogste steen van een voûte (gewelf), op de kruising van de ogives (ribben) van een gewelf.
Sluitstenen in gewelven zijn vaak fraai versierd; een heel bekende sluitsteen is er een die ooit een gewelf in Cluny III bekroonde.
N.B.: Het Franse woord voor sleutel kent twee spellingen, die in de diverse plaatjes uit Wikipedia vrolijk door elkaar worden gebruikt; clef en clé.
Zie ook claveau en claveau droit (synoniem).

Musée Ochier - Cluny

Colonnade (zuilenrij)

Een reeks colonnes (zuilen), bijvoorbeeld de zuilenrij die het déambulatoire (kooromgang) scheidt van de abside (apsis) in de Notre-Dame-de-la-Nativité in Bois-Sainte-Marie.

Notre-Dame-de-la-Nativité - Bois-Sainte-Marie

Colonne (zuil)

Een zuil is een verticaal constructie-element met een cirkelvormige doorsnede, monolithisch of opgebouwd uit tambours (trommels).
Op de foto enkele zuilen uit de colonnade (zuilenrij) in de Notre-Dame-de-la-Nativité in Bois-Sainte-Marie.
Zie ook de andere lemmata gerelateerd aan colonne.

Notre-Dame-de-la-Nativité - Bois-Sainte-Marie

Colonnette (zuiltje ©)

De vertaling in de titel wordt gevolgd door een © teken; dit betekent, dat die vertaling een eigen vindsel is van mij.

Een korte colonne (zuil).
Deze colonette bevindt zich in één van de clochers (klokkentorens) van de Sacré-Cœur in Paray-le-Monial.

Sacré-Cœur - Paray-le-Monial

Comble (dakconstructie)

Het geheel van dakspanten, balken, gordingen en dakbedekking (volgens Wikipedia).
Volgens Eduard van Boxtels Glossaire, letter C is het het deel van een gebouw tussen de voûtes (gewelven) en het dak, wat mijns inziens de lading wat minder goed dekt.
Op deze foto, van de ruïne van de Saint-Christophe in Le Puley, is de comble goed te zien.

Saint-Christophe - Le Puley

Console (console)

Een gotische variant van een corbeau, zie aldaar.
Of de console op de foto een console is zoals bedoeld, is niet zeker; het is elk geval wel iets dergelijks.

Chapelle de Lenoux - Laives

Contrefort (steunbeer)

Een contrefort is doorgaans een tamelijk kort stuk muur dat loodrecht staat op een kerkmuur en daar tegenaan is gebouwd.
Het doel van een steunbeer is de horizontale (spat)krachten uit de dakconstructie op te nemen.
Op de foto de contreforts tegen de muren van de Église de-la-Sainte-Trinité, Sainte-Croix et Notre-Dame van Anzy-le-Duc.

Église de la Sainte-Trinité, Sainte-Croix et Notre-Dame - Anzy-le-Duc

Contrefort-colonne (steunzuil ©)

De vertaling in de titel wordt gevolgd door een © teken; dit betekent, dat die vertaling een eigen vindsel is van mij.

Een colonne engagée (halfronde vaste zuil) of colonne adossée (aanleunende zuil) die dienst doet als contrefort (steunbeer).
Op de foto twee contreforts-colonnes aangebouwd tegen het déambulatoire (kooromgang) van de Notre-Dame-de-la-Nativité in Bois-Sainte-Marie.

Notre-Dame-de-la-Nativité - Bois-Sainte-Marie