Tailloir (dekplaat)

Vierkante of veelhoekige plaat die een chapiteau (kapiteel) afdekt, en waar een arc (boog) of voûte (gewelf) begint.
Op de foto een mooi bewerkt tailloir aan het portail (portaal) van de Saint-Romain in Saint-Romain-sous-Gourdon.
Zie ook abaque (synoniem).

Saint-Romain - Saint-Romain-sous-Gourdon

Tambour (trommel)

Cilindrisch stuk steen; grote colonnes (zuilen) zijn doorgaans niet uit één stuk steen gehouwen, maar opgebouwd uit een aantal trommels.
Op de foto is te zien dat de zuil die dienst doet als contrefort-colonne (steunzuil) opgebouwd is uit trommels.
Een tambour heeft nog een tweede betekenis;het kan ook het (ronde of veelhoekige) stuk muur zijn waar een dôme (koepel) op rust.

Notre-Dame-de-l'Assomption - La Chapelle-sous-Brancion

Tempera (tempera)

Tempera is een schildertechniek gebaseerd op verf gemaakt door het samenwrijven van poedervormige natuurlijke pigmenten met eierdooier en water.
Deze techniek was de voorganger van de olieverftechniek, maar wordt traditioneel nog steeds gebruikt in de iconografie.
In het Hospital of Saint-Thomas in Canterbury (Engeland) bevindt zich een tempera muurschildering; hoewel voor een leek niet te onderscheiden van een fresque (fresco), zoals die te zien in Berzé-la-Ville, is tempera een fundamenteel andere techniek.
De voorstelling uit Canterbury toont Christ en gloire. Op de foto zijn nog twee delen van de tétramorphe (tetramorf) te zien, net buiten de mandorle (mandorla).
Zie ook détrempe (synoniem).

Hospital of Saint-Thomas - Canterbury (GB)

Templiers (Tempeliers)

Leden van de op militaire leest geschoeide kloosterorde Ordre du Temple (Orde van de Tempeliers of Tempelorde). De orde werd gesticht in 1118.
Het kruis (Wikipedia) is het wapen van de orde.

Templiers - Wikipedia

Tétramorphe (tetramorf)

Symbolische representatie van de vier evangelisten in allegorische vorm.
Matteüs wordt voorgesteld door een engel, Johannes door een adelaar, Lucas door een os of kalf en Marcus door een leeuw.
De tétramorphe wordt ook wel "les quatre vivants" (de vier levende wezens) genoemd.
Deze plafondschildering siert het chœur (koor) van de Saint-Ferréol in Curgy.
Linksboven Mattheüs, rechtsboven Johannes, rechtsonder Lucas en linksonder Marcus.

Saint-Ferréol - Curgy

Tierceron (lierne)

Een rib in een voûte (gewelf) die niet noodzakelijkerwijs uitkomt bij de clef de voûte (sluitsteen) of niet begint bij een sommier (aanzetsteen), een tussenrib dus.
Tiercerons komen voor in gotische en renaissance gewelven.
Op het plaatje (Wikipedia) zijn de tiercerons duidelijk aangegeven.

Tierceron - Wikipedia

Tiers-point (top van gelijkzijdige driehoek)

Meetkundige term, die de top aangeeft van een driehoek met drie gelijke zijden, en dus met drie hoeken van 60 graden.
Het onnavolgbaar ingewikkelde tekeningetje komt uit Wikipedia.
Zie ook arc ogival.

Tiers-point - Wikipedia

Tirant (trekstang, muuranker)

Houten of stalen stang die dient om een bouwvallige constructie te stabiliseren.
De trekstangen op deze foto houden de wanden en de voûte (gewelf) van de nef (schip) van de Saint-Christophe in Le Puley bij elkaar.

Saint-Christophe - Le Puley

Tore (torus)

Een ring aan de onderkant van een colonne (zuil); min of meer hetzelfde als een astragale (astragaal).
De zuilen zijn die van het déambulatoire (kooromgang) van de Notre-Dame-de-la-Nativité in Bois-Sainte-Marie.
Zie ook boudin (synoniem).

Notre-Dame-de-la-Nativité - Bois-Sainte-Marie

Tourelle (traptoren ©)

De vertaling in de titel wordt gevolgd door een © teken; dit betekent, dat die vertaling een eigen vindsel is van mij.

Hoewel de omschrijving die Wikipedia geeft die voor een geschutskoepel is, en in het geval van fortificaties die voor een hoektoren op de muren van een kasteel, geeft Eduard van Boxtels Glossaire, letter T als betekenis een kleine toren die vaak een trap herbergt.
We houden het dus maar op het laatste.
Op de foto een middeleeuwse traptoren in Saint-Gengoux-le-National.

Saint-Gengoux-le-National

Tour-Lanterne (lantaarn)

Een opengewerkte toren die tot doel heeft de onderliggende ruimte van licht te voorzien.
Een lantaarn bevindt zich vaak boven het croisée (kruising) van een kerk.
Op de foto de lantaarn (het bovenste achthoekige, iets lichter gekleurde bouwsel) van de cathédrale (kathedraal) van Ely (Engeland).
Zie ook lanterne (synonym).

De kathedraal van Ely (GB)

Transept (transept)

Het transept, ook wel kruisarm, kruisbeuk, dwarsbeuk of nef transversale (dwarsschip) genaamd is dat deel van de kerk dat loodrecht op de nef (schip) staat, en in plattegrond een kerk de vorm van een latijns kruis geeft.
Het transept bestaat uit drie delen: het overlappende deel van nef en transept heet het croisée (kruising), en links en rechts daarvan liggen de croisillons (de noord- en zuidbeuk) of de bras du transept (transeptarmen).
Boven het croisée bevindt zich vaak het clocher (klokketoren).
Normaal gesproken vormt het transept de scheiding tussen schip en chœur (koor).
Op het plattegrondje (Wikipedia) is het transept in grijs weergegeven.
Voor de delen van het transept die hier genoemd worden, zie ook alle overige lemmata die gerelateerd zijn aan transept.

Transept - Wikipedia

Transept bas (laag transept)

Een transept waarvan de hoogte lager is dan die van de nef (schip).
Het lage transept is karakteristiek voor de vroegste periode van de roman (romaanse) bouwkunst.
Het verschil in hoogte tussen schip en transept is goed zichtbaar op deze foto van de Saint-julien in Donzy-le-Pertuis.
Voor de delen van het transept die hier genoemd worden, zie ook alle overige lemmata die gerelateerd zijn aan transept.

Saint-Julien - Donzy-le-Pertuis

Transept, bras du (transeptarm)

Een bras du transept is één van de armen van het transept.
De transeptarmen zijn de twee grijze travées (traveeën) ten noorden en zuiden van het croisée (kruising).
Het plaatje komt uit Wikipedia.
De foto toont een doorkijkje vanuit de zuidelijke dwarsarm op het croisée en de noordelijke dwarsarm van de Saint-Roch in Passy.
Zie ook transept, croisillon du (synoniem).
Voor de delen van het transept die hier genoemd worden, zie ook alle overige lemmata die gerelateerd zijn aan transept.

Bras du transept - Wikipedia

Saint-Roch - Passy

Transept, carré du (kruising)

Het centrale deel van een kerk; het oppervlak dat zich bevindt op de kruising van de nef principale (het hoofdschip) en het transept.
De kruising heeft vaak een coupole (koepel) als plafond waarboven zich een clocher (klokkentoren) bevindt.
Het plaatje komt uit Wikipedia; de kruising is in grijs aangegeven.
Zie ook transept, croisée du (synoniem).
Voor de delen van het transept die hier genoemd worden, zie ook alle overige lemmata die gerelateerd zijn aan transept.

Carré du transept - Wikipedia

Transept, croisée du (kruising)

Het centrale deel van een kerk; het oppervlak dat zich bevindt op de kruising van de nef principale (het hoofdschip) en het transept.
De kruising heeft vaak een coupole (koepel) als plafond waarboven zich een clocher (klokkentoren) bevindt.
Het plaatje komt uit Wikipedia; de kruising is in grijs aangegeven.
Zie ook transept, carré du (synoniem).
Voor de delen van het transept die hier genoemd worden, zie ook alle overige lemmata die gerelateerd zijn aan transept.

Croisée du transept - Wikipedia

Transept, croisée régulière du (regelmatige kruising ©)

De vertaling in de titel wordt gevolgd door een © teken; dit betekent, dat die vertaling een eigen vindsel is van mij.

Croisée waarbij de hoogte van de nef (schip), de croisillons (transeptarmen ) en het chœur (koor) onderling gelijk is.
Dit is typerend voor clunisien (cluniacenzer) kerken.
Op de foto : achter het croisée ligt het koor, ervoor het (moderne) schip, links en rechts van de kruising liggen de transeptarmen.
Voor de delen van het transept die hier genoemd worden, zie ook alle overige lemmata die gerelateerd zijn aan transept.

Saint-Bonnet - Saint-Bonet de Cray

Transept, croisillon du (transeptarm)

Een croisillon is één van de armen van het transept.
De croisillons zijn de twee grijze travées (traveeën) ten noorden en zuiden van het croisée (kruising).
Het plaatje komt uit Wikipedia.
De foto toont een doorkijkje vanuit de zuidelijke dwarsarm op het croisée en de noordelijke dwarsarm van de Saint-Roch in Passy.
Zie ook transept, bras du (synoniem).
Voor de delen van het transept die hier genoemd worden, zie ook alle overige lemmata die gerelateerd zijn aan transept.

Croisillon - Wikipedia

Saint-Roch - Passy

Transition (overgangsstijl)

Een stijl die het einde van de roman (romaanse) en het begin van de gotique (gotische) bouwstijl inluidde, en die elementen van beide stijlen in zich heeft.
Een voorbeeld is de Saint-Albain in Saint-Albain.

Saint-Albain - Saint-Albain

Travée (travee)

In plattegrond (Wikipedia) wordt het travée bepaald door vier colonnes (zuilen); het travée is hier met grijs aangegeven.
Spreekt men over een travée van een voûte (gewelf), schuift het travée een half travée op; in dat geval gaat het om het stuk gewelf dat gedragen wordt door twee zuilen en een arc-doubleau (gordelboog).

Travée - Wikipedia