Damier (3D schaakbord-patroon ©)

De vertaling in de titel wordt gevolgd door een © teken; dit betekent, dat die vertaling een eigen vindsel is van mij.

Geometrisch ornament opgebouwd uit afwisselend uitstekende en diepliggende vierkantjes, gerangschikt in een schaakbordpatroon, vaak gebruikt bij corniches (kroonlijsten) en tailloirs (dekplaten).
Het rechtse chapiteau (kapiteel) aan de Saint-Barthélémy in Farges-lès-Mâcon toont een damier patroon.

Saint-Barthélémy - Farges-lès-Mâcon

Déambulatoire (kooromgang)

Een gang die rond het chœur (koor) loopt en uitkomt op de bas-côtés (zijbeuken).
Op het plattegrondje (Wikipedia) is de kooromgang in grijs aangegeven.
Het doel van de kooromgang was om een processie langs de reliques (relikwieën) mogelijk te maken.
De foto toont het déambulatoire in de Notre-Dame-de-la-Nativité van Bois-Sainte-Marie, gezien vanuit het koor.

Déambulatoire - Wikipedia

Notre-Dame-de-la-Nativité - Bois-Sainte-Marie

Demi-berceau (half tongewelf)

Een gewelfvorm die over de hele lengte dezelfde doorsnede heeft : een kwart cirkel.
Deze gewelfvorm wordt soms gebruikt als afdekking van de bas-côtés (zijbeuken) of de tribunes.
Op de foto een half tongewelf van de Saint-Ferréol in Curgy.
Zie ook voûte en demi-berceau (synoniem).

demi-berceau - internet

Saint-Ferréol - Curgy

Demi-colonne (halfronde vaste zuil ©)

De vertaling in de titel wordt gevolgd door een © teken; dit betekent, dat die vertaling een eigen vindsel is van mij.

Halfronde colonne (zuil), die één geheel vormt met de muur of pilier (pijler) waar hij tegenaan is geplaatst.
Deze demi-colonne is aangebouwd tegen één van de pijlers van de Sacré-Cœur in Paray-le-Monial.
Zie ook colonne engagée (synoniem).

Sacré-Cœur - Paray-le-Monial

Dendrochronologie (jaarringen onderzoek)

Tak van wetenschap die zich bezig houdt met het dateren van houten voorwerpen aan de hand van de analyse van de zichtbare jaarringen op dat voorwerp.
De balk op de foto (die ligt hier in Chazelle al zo'n 150 jaar) is misschien wel ouder dan dat.

La Tuilerie - Chazelle (Cormatin)

Dents d'engrenage (uitstekende zaagtanden ©)

De vertaling in de titel wordt gevolgd door een © teken; dit betekent, dat die vertaling een eigen vindsel is van mij.

Een reeks stenen ingemetseld in een muur in een zaagtandmotief, zodanig dat de tanden loodrecht uit de muur steken.
Op de foto een corniche (kroonlijst) van een chapelle (kapel) aan de Saint-Philibert in Tournus.

Saint-Philibert - Tournus

Dents de scie (vlakke zaagtanden ©)

De vertaling in de titel wordt gevolgd door een © teken; dit betekent, dat die vertaling een eigen vindsel is van mij.

Een reeks stenen ingemetseld in een muur in een zaagtandmotief, zodanig dat de tanden in het vlak van de muur liggen.
Op de foto zo'n decoratie op het chevet van de Saint-Martin in Blanot.
De openingen zijn soms open, maar soms ook opgevuld met mortel.

Saint-Martin - Blanot

Détrempe (tempera)

Détrempe is een schildertechniek met verf gemaakt uit natuurlijke pigmenten vermengd met eierdooier en water.
Deze techniek was de voorganger van de olieverftechniek, maar wordt traditioneel nog steeds gebruikt in de iconografie.
In het Hospital of Saint-Thomas in Canterbury (Engeland) bevindt zich deze détrempe muurschildering van Christ en gloire.
Hoewel voor een leek niet te onderscheiden van fresques (fresco's), zoals die te zien zijn in Berzé-la-Ville, is détrempe een fundamenteel andere techniek.
Zie ook tempera (synoniem).

Hospital of Saint-Thomas - Canterbury (GB)

Diocèse (bisdom)

Een kerkrechtelijk gebied dat onder het bestuur van een plaatselijke évêque (bisschop) staat.
Op het kaartje het bisdom of diocees Autun (van de site van het bisdom) met de diverse doyennés (dekenaten) die het bisdom vormen.
Zie ook évêché (synoniem).

Diocèse - internet

Dôme (koepel)

Een koepel is een element uit de architectuur, bestaande uit een halve bol.
Er wordt in de architectuur met de vorm van koepels nogal speels omgegaan; denk aan de uienkoepels op bijvoorbeeld Russisch-orthoxe kerken.
Een koepel wordt meestal geplaatst op een gebouw of op een toren.
Dit is het clocher (klokkentoren) van de Sainte-Madeleine in Charnay-lès-Mâcon.

Sainte-Madeleine - Charnay-lès-Mâcon

Dortoir des convers (slaapzaal der lekenbroeders)

Grote slaapzaal op de eerste verdieping van het gebouw van de convers of laïcs (lekenbroeders of -zusters) van een abbaye (abdij), vaak opgesplitst in twee delen door een rij piliers (pijlers).
Op de foto de overblijfselen van het gebouw waar ooit de lekenbroeders van de abdij van Cluny verbleven.

La Malgouverne - Cluny

Dortoir des moines (slaapzaal der monniken)

Grote slaapzaal op de eerste verdieping van het gebouw van de moines (monniken) van een abbaye (abdij), waar de monniken naast elkaar sliepen.
Op de foto de slaapzaal der monniken in de abdij van Fontenay.

L'Abbaye de Fontenay

Dosseret (geboorte ©)

De vertaling in de titel wordt gevolgd door een © teken; dit betekent, dat die vertaling een eigen vindsel is van mij.

De aanzet of geboorte van één of meerdere arcs (bogen).
In dit geval is het de trapvormige richel die rond de pijler loopt en aangeeft waar de pilier (pijler) eindigt en waar de boog die daarop steunt begint.
De foto is uit de Sacré-Cœur in Paray-le-Monial.
Zie ook imposte.

Sacré-Cœur - Paray-le-Monial

Double rouleau (dubbele boog ©)

De vertaling in de titel wordt gevolgd door een © teken; dit betekent, dat die vertaling een eigen vindsel is van mij.

Dit is een arc (boog) bestaande uit een dubbele rij boven elkaar geplaatste stenen.
De foto toont de nef (schip) van de Saint-Philibert in Tournus.
Zie ook arc à double rouleau (synoniem).

Saint-Philibert - Tournus

Doubleau (gordelboog)

Op de plattegrond (Wikipedia) staan de gordelbogen in groen aangegeven, en is het in rood aangegeven vlak een deel van een travée (travee).
Een gordelboog draagt de dakconstructie van de kerk.
De foto toont een aantal gordelbogen in de Saint-Martin in Chapaize.
De arc (boog) op de voorgrond is in de strikte zin van het woord geen gordelboog; die draagt naast een deel van het dak ook een deel van de coupole (koepel) onder het clocher (klokkentoren), en dus ook een deel van de klokkentoren.
Zie ook arc doubleau (synoniem).

Doubleau - Wikipedia

Saint-Martin - Chapaize

Doyen (deken)

Degene die verantwoordelijk is voor een doyenné (dekenaat).
Op de foto de deken van Eeklo (België) tijdens een nieuwjaarstoespraak.

Doyen - internet

Doyenné (dekenaat)

In de rooms-katholieke kerk is een dekenaat een verzameling paroises (parochies); het is de bestuurlijke tussenlaag tussen het diocèse (bisdom) en die parochies. Aan het hoofd staat een curé-doyen (deken).
Doyenné heeft nog een tweede betekenis: een landbouwgebied dat een abbaye (abdij) of prieuré (priorij) van agrarische producten voorziet. Aan het hoofd staat een doyen (deken).
Op de foto de toren, en links de aanzet tot de ommuring van een dekenaat in de tweede betekenis.
Rechts staat het logis (woning). De toren had ooit een valbrug, en binnen de ommuring stond een chapelle (kapel).
Het gaat om de doyenné van Bezornay (Saint-Vincent-des-Prés).

Doyenné de Bezornay (Saint-Vincent-des-Prés)