Barlong (langwerpig)

Langwerpig, met een oppervlak dat veel breder is dan het lang is.
Het clocher (klokkentoren) van de Saint-Symphorien in Vérizet (Viré) heeft duidelijk een barlong plattegrond.

Saint-Symphorien - Vérizet

Clunisien (cluniacenzer)

Verwijzing naar kerken en bouwwerken die gebouwd zijn in opdracht en onder invloed van de cluniacenzer kloosterorde.
De cluniasenzer kerken kenmerken zich door een grote rijkdom aan versieringen.

Site Clunisien Saint-Hippolyte (Bonnay)

Coupe (doorsnede)

Term gebruikt op technische tekeningen.
Coupe wordt gebruikt in tegenstelling met een élévation (aanzicht). Bij een coupe ligt de nadruk op wat je ziet als je een voorwerp of een gebouw doorsnijdt.
Een plan (plattegrond) zou je een doorsnede in het horizontale vlak kunnen noemen; de normale doorsneden zijn langs- en dwarsdoorsneden.
Op de foto een langsdoorsnede van de Saint-Bonnet in Saint-Bonnet-de-Cray.

Saint-Bonnet - Saint-Bonnet-de-Cray

Coupole (koepel)

Een voûte (gewelf) met de vorm van een halve bol.
Een koepel kan als grondvlak een vierkant, een cirkel, een ellips of een achthoek hebben.
Het croisée (kruising) of het chœur (koor) wordt vaak afgedekt met een koepel.
De koepel rust doorgaans op trompes (trompen) of pendentifs (pendentieven).
Deze koepel op trompes bevindt zich in de Saint-Martin in Chapaize.

Saint-Martin - Chapaize

Courtine (weermuur)

Een courtine is een term uit de miltaire architectuur, en betekent een muur tussen twee torens.
De foto toont de courtine van het kasteel van Berzé-le-Châtel.
De term wordt ook wel bij kerkenbouw toegepast; de hoge muur in de façade (kopgevel) van de Saint-Philibert in Tournus is ook een courtine.
Het gaat om het stuk muur met het opengewerkte kruis, waarachter zich de chapelle (kapel) Saint-Michel bevindt.
Het linker clocher (klokkentoren) is in de 12de eeuw verhoogd met het roze deel en had oorspronkelijk dezelfde vorm als de 11de eeuwse rechter toren; de courtine ligt tussen beide torens in.
De kantelen op de courtine zijn 19de eeuws.

Château - Berzé-le-Châtel

Saint-Philibert - Tournus

Cruciforme (kruisvormig)

De wat grotere kerken hebben doorgaans een plattegrond in de vorm van een latijns kruis (Wikipedia).

Cruciforme - Wikipedia

Dôme (koepel)

Een koepel is een element uit de architectuur, bestaande uit een halve bol.
Er wordt in de architectuur met de vorm van koepels nogal speels omgegaan; denk aan de uienkoepels op bijvoorbeeld Russisch-orthoxe kerken.
Een koepel wordt meestal geplaatst op een gebouw of op een toren.
Dit is het clocher (klokkentoren) van de Sainte-Madeleine in Charnay-lès-Mâcon.

Sainte-Madeleine - Charnay-lès-Mâcon

Elévation (aanzicht)

Term gebruikt o.a. op technische tekeningen. Een élévation "kijkt" ergens tegenaan, bijvoorbeeld een gevel, in tegenstelling tot een coupe (doorsnede), waarbij de nadruk ligt op wat je ziet als je een voorwerp of een gebouw doorsnijdt. Een plan (plattegrond) zou je een doorsnede in het horizontale vlak kunnen noemen.
Op de foto twee aanzichten van romaanse huizen in Cluny; de panden 23-25 Rue de la République en 1-3 Rue de la Chanaise.
Een betekenis die meer te maken heeft met roman (romaanse) architectuur is die van het aanzicht van een travée (travee) in een nef (schip) van een kerk, of het aanzicht van een travée aan de buitenkant van een kerk.
Op de andere foto een élévation van een travée in het schip van de Saint-Lazare in Autun.

Élévation

Saint-Lazare - Autun

Encorbellement (uitbouw)

Bouwkundig element dat uit een muur steekt, zoals een erker.
Op de foto een (nogal apart gevormde) uitbouw aan de chapelle (kapel) die hoort bij de doyenné (dekenaat) van Bezornay (Saint-Vincent-des-Prés).

Doyenné de Bezornay (Saint-Vincent-des-Prés)

Entablement (hoofdgestel)

Vooruitspringend deel bovenaan de muur van een gebouw dat de houten dakconstructie draagt.
Analoog aan de klassieke oudheid bestaat het hoofdgestel uit :

D : architrave (architraaf)
E : frise (fries)
H : corniche (kroonlijst)

Entablement - Wikipedia

Façade (kopgevel)

In de context van dit lexicon is de façade de voorgevel van een kerk, d.w.z. de westgevel.
De gevels die de bras du transept (armen van het transept) afsluiten zijn ook façades.
Op de foto de roman (romaanse) façade van de Sainte-Marie-Madeleine in Aigueperse (69).

Sainte-Marie-Madeleine - Aigueperse

Fenestrella (fenestrella ©)

De vertaling in de titel wordt gevolgd door een © teken; dit betekent, dat die vertaling een eigen vindsel is van mij.

Een venster gesitueerd tussen de crypte (krypte) en het chœur (koor).
Het venster ligt in de vloer van het chœur en verlicht zo de daaronder gelegen krypte.
Het woord komt uit het Italiaans en betekent "venstertje".
Iets dergelijks is te vinden in de krypte van de kerk in Anzy-le-Duc; de raamopening bevindt zich in de westwand van de krypte en komt uit in het koor.

Anzy-le-Duc

Flèche (spits)

Het bovenste deel van een toren of een clocher (klokkentoren), meestal spits, met een veelhoekige of conische vorm, een torenspits dus.
Op de foto de flèche van de Saint-Marcel in Cluny.

Saint-Marcel - Cluny

Gâble (frontaal)

Driehoekig gevelelement met een scherpe punt boven vensters, deuropeningen of grafnissen.
Een gâble bekroont in de gotique (gotiek) ook vaak een archivolte (archivolt).
Dit is één van de frontalen die de façade (kopgevel) van de gotische cathédrale (kathedraal) van Reims sieren.

Notre-Dame - Reims

Géminé (gepaard)

Objecten zoals baies (muur-openingen), arcades, colonnes (zuilen), etc. gegroepeerd per twee zonder dat hun individuele karakter verdwijnt.
Baies géminées (tweeling of gepaarde muuropeningen) zijn doorgaans van elkaar gescheiden door een zuil, in dit geval zelfs door gepaarde zuilen.
Deze gepaarde openingen sieren het clocher (klokkentoren) van de Notre-Dame in Chazelle (Cormatin).

Notre-Dame - Chazelle (Cormatin)

Hémicycle (halfrond gebouw)

Een hémicycle is een gebouw of gebouwddeel met een halfcirkelvormige plattegrond, zoals bijvoorbeeld een amfitheater of een abside (apsis).
Op de foto de chapelle Saint-Martin in Saint-Martin-la-Patrouille met een (bijna) volledige halfcirkelvormige plattegrond.
De bewuste chapelle (kapel) is niet veel meer dan alleen een apsis.

Chapelle Saint-Martin - Saint-Martin-la-Patrouille

Massif barlong (rechthoekige toren ©)

De vertaling in de titel wordt gevolgd door een © teken; dit betekent, dat die vertaling een eigen vindsel is van mij.

Een rechthoekige toren die boven het croisée (kruising) is gebouwd zodanig dat de lange zijde van de rechthoek loodrecht op de as van de nef (schip) staat.
Op de foto het massif barlong van de Saint-Cyr-et-Sainte-Julitte in Bissy-la-Mâconnaise.

Saint-Cyr et Sainte-Julitte - Bissy-la-Mâconnaise

Octogonal (achthoekig)

Hoewel niet zo talrijk als de vierkante variant komen achthoekige clochers (klokkentorens) toch wel min of meer regelmatig voor in Bourgogne.
Op de foto de enig nog resterende achthoekige klokkentoren van de abbatiale (abdijkerk) van Cluny.

Clocher de l'abbaye - Cluny

Orientation (oriëntering)

Orientation is het richten van een gebouw op het astronomische oosten (de oriënt).
In de kerkenbouw is de nef (schip), evenals het chœur (koor) west-oost georiënteerd, en is de abside (apsis) het meest oostelijke deel van de kerk.

Orientation - internet

Plan (plattegrond)

Een horizontale doorsnede van een gebouw, meestal gemaakt op 1 m boven vloerniveau.
Op de foto een gecombineerde plattegrond.
Links van de hartlijn is een plattegrond getekend van de narthex van de Saint-Philibert in Tournus; rechts van de hartlijn staat de plattegrond van de erboven gelegen chapelle (kapel) Saint-Michel.

Saint-Philibert - Tournus