Abaque (abacus)

De abacus op deze foto is de vierkante of rechthoekige stenen plaat tussen de chapiteaux (kapitelen) zelf en de aanzet tot de arcs (bogen) die op de colonnes (zuilen) rusten.
Zie ook tailloir (synoniem) en architrave.

Sacré-Cœur - Paray-le-Monial

Abbatiale (abdijkerk)

De kerk die hoort bij een abbaye (abdij); de foto hierbij is die van de abbatiale Saint-Philibert in Tournus.

Saiint-Philibert - Tournus

Abbaye (abdij)

Een abdij is een monastère (klooster) voor mannen of vrouwen van een beschouwende orde, bijvoorbeeld de bénédictins (Benedictijnen).
Binnen de muren van een abdij bevinden zich de abbatiale (abdijkerk), slaap- en eetruimten, bibliotheek, moestuin, etc.
De plattegrond (Wikipedia) is die van de benedictijnenabdij in Cluny volgens Viollet-le-Duc, waarvan bijna niets meer bestaat, maar die van grote invloed is geweest op de romaanse architectuur.

Cluny - Wikipedia

Abbé (abt)

Het hoofd van een abbaye (abdij) voor monniken. Cluny heeft een aantal grote abten gekend, waarvan er enkele heilig zijn verklaard.
Op de foto het graf van Saint-Mayeul en Saint-Odilon; beiden waren abt van Cluny in de 10de en 11de eeuw.
Het graf bevindt zich in de voormalige clunisien (cluniacenzer) prioriale (priorijkerk) in Souvigny (03).

Église Saint Pierre et Saint Paul - Souvigny

Abbesse (abdis)

Het hoofd van een abbaye (abdij) voor moniales (nonnen).
Dit plaatje van een abdes komt oorspronkelijk uit een Zweedse encyclopedie uit de 19de eeuw.

Abbesse - Wikipedia

Abside (apsis)

Dit is het deel van de kerk dat het chœur (koor) afsluit; op het plattegrondje (Wikipedia) is het het grijze gedeelte.
De apsis is vaak halfcirkelvormig, soms veelhoekig.
Op de foto de apsis van de Saint-Gervais-et-Saint-Protais in Bourg-le-Comte.
Deze abside is versierd met bandes lombardes (Lombardische bogen).

Abside - Wikipedia

Saint-Gervais et Saint-Protais - Bourg-le-Comte

Absidiole (halfronde kapel ©)

De vertaling in de titel wordt gevolgd door een © teken; dit betekent, dat die vertaling een eigen vindsel is van mij.

Een halfronde kapel die vaak aan het chœur (koor) of het déambulatoire (kooromgang) is vastgebouwd; op het plattegrondje (Wikipedia) zijn deze in grijs weergegeven.
Een halfronde kapel aangebouwd tegen het transept is ook een absidiole.
Zijn de kapellen aangebouwd tegen chœur of déambulatoire spreekt men van chapelles rayonnantes (straalkapellen). Hoe groter de kerk, hoe meer straalkapellen er kunnen worden aangebouwd.
Op de foto de straalkapellen van de Sacré-Cœur in Paray-le-Monial.
Zie ook chapelle rayonnante.

Absidiole

Sacré-Cœur - Paray-le-Monial

Ajouré (opengewerkt)

Zie arcature; ajouré wordt gebruikt in tegenstelling tot aveugle (blind).
Deze claustras (opengewerkte tegels) sieren een wand van van een chapelle (kapel) van de Saint-Philibert in Tournus.

Saint-Philibert - Tournus

Appareil (steenverband)

De manier waarop de stenen in assises (lagen) in een muur geplaatst worden.
In Nederland zijn de bekendste metselverbanden halfsteens- en steensverband in een aantal varianten.
In de roman (romaanse) architectuur wordt o.a. petit, moyen en grand appareil toegepast.
Meer informatie over steenverbanden is te vinden onder appareil.

Kruisverband in metselwerk - Wikipedia

Appareil, grand (groot regelmatig verband ©)

De vertaling in de titel wordt gevolgd door een © teken; dit betekent, dat die vertaling een eigen vindsel is van mij.

Hierbij worden de stenen gelegd in assises (lagen) van gelijke hoogte (groter dan 30 cm).
De nef (schip) van de Saint-Symphorien in Sanvignes-les-Mines is uitgevoerd in grand appareil.
Zie ook grand appareil (synoniem).

Saint-Symphorien - Sanvignes-les-Mines

Appareil irrégulier, petit (klein wild verband ©)

De vertaling in de titel wordt gevolgd door een © teken; dit betekent, dat die vertaling een eigen vindsel is van mij.

Een manier van het plaatsen van stenen in een onregelmatig verband (vergelijkbaar met het wildverband in gebruik bij tuintegels), waarbij de stenen een hoogte hebben tot max. 20 cm.
De nogal willekeurig geplaatste kleinere stenen op de foto rond het raam zijn uitgevoerd in petit appareil irrégulier.
Zie ook petit appareil irrégulier (synoniem).

Saint-Philibert - Tournus

Appareil, moyen (middelmatig regelmatig verband ©)

De vertaling in de titel wordt gevolgd door een © teken; dit betekent, dat die vertaling een eigen vindsel is van mij.

Hierbij worden de stenen gelegd in assises (lagen) van gelijke hoogte (tussen 20 en 30 cm).
Op de foto het moyen appareil zoals dat toegepast is bij de chapelle (kapel) de Coureau in Bray.
Zie ook moyen appareil (synoniem).

Chapelle de Coureau - Bray

Appareil régulier, petit (klein regelmatig verband ©)

De vertaling in de titel wordt gevolgd door een © teken; dit betekent, dat die vertaling een eigen vindsel is van mij.

Hierbij worden de stenen gelegd in assises (lagen) van gelijke hoogte (minder dan 20 cm).
Het clocher (klokkentoren) op de foto is uitgevoerd in petit appareil régulier.
Zie ook petit appareil régulier (synoniem).

Saint-Martin - Chapaize

Arc (boog)

In de bouwkunde komt de boog in vele vormen voor, van spitsboog tot veellobbige boog. Deze blog bevat een overzicht van de diverse boogvormen; alle lemmata beginnen met arc.
Zie ook rouleau.

De benamingen gebruikt voor het definiëren van een boog :
1 = spanning of spanwijdte (portée)
2 = rechtstand (piédroit)
3 = porringpunt
4 = top of kruin
5 = pijl, porring of steek (flèche)
6 = aanzet
7 = geboorte
8 = buitenbooglijn (extrados)
9 = binnenbooglijn (intrados of douelles)

Arc - Wikipedia

Arc à double rouleau (dubbele boog ©)

Dit is een arc (boog) bestaande uit een dubbele rij boven elkaar geplaatste stenen.
De foto toont de nef (schip) van de Saint-Philibert in Tournus.
Zie ook double rouleau (synoniem).

Saint-Philibert - Tournus

Arc brisé (spitsboog)

De spitsboog kent drie vormen (zie plaatje van Wikipedia) :

1. verhoogde spitsboog (arc brisé en lancette)
2. normale spitsboog (arc brisé en tiers-point)
3. verlaagde spitsboog

Bij de verhoogde spitsboog ligt het middelpunt van elke cirkelboog buiten de tegenoverliggende arc (boog). De normale spitsboog is een boog op basis van een gelijkzijdige driehoek; de middelpunten van de cirkelbogen met stralen R1 en R2 zijn M1 en M2.
De foto toont een aantal spitsbogen in de nef (schip) van de Saint-Pierre in Brancion (Martailly-lès-Brancion).
Zie ook arc ogival (synoniem), lancette, tiers-point, ogive, voûte d'ogives en croisée d'ogives.

Arc ogival - Wikipedia

Saint-Pierre - Brancion (Martailly-lès-Brancion)

Arc de décharge (ontlastingsboog ©)

De vertaling in de titel wordt gevolgd door een © teken; dit betekent, dat die vertaling een eigen vindsel is van mij.

Het gaat in dit geval om de bovenste twee arcs (bogen) die in de wand zijn ingemetseld.
Deze bogen ontlasten meestal een linteau (latei); in dit geval ontlasten ze de colonne (zuil) in het midden van de baie (muuropening).

Saint-Martin - Chapaize

Arc diaphragme (diafragmaboog ©)

De vertaling in de titel wordt gevolgd door een © teken; dit betekent, dat die vertaling een eigen vindsel is van mij.

Dit is binnen een gebouw een arc (boog) die dwars op de wanden staat en die een dragende functie heeft m.b.t. de dakconstructie. Deze bogen verdelen een voûte (gewelf) of een plafond in compartimenten.
De foto (van internet) toont een arc diaphragme in een oratoire carolingien in Germigny-des-Prés (Loiret 45).
De foto daaronder toont de arcs diaphragmes (lopend van links naar rechts) in de Saint-Philibert in Tournus.

Oratoire Carolingien - Germigny-des-Prés

Saint-Philibert - Tournus

Arc doubleau (gordelboog)

Op de plattegrond (Wikipedia) staan de gordelbogen in groen aangegeven, en is het in rood aangegeven vlak een deel van een travée (travee).
Een gordelboog draagt de dakconstructie van de kerk.
De foto toont een aantal gordelbogen in de Saint-Martin in Chapaize.
De arc (boog) op de voorgrond is in de strikte zin van het woord geen gordelboog; die draagt naast een deel van het dak ook een deel van de coupole (koepel) onder het clocher (klokkentoren), en dus ook een deel van de klokkentoren.
Zie ook doubleau (synoniem).

Arc doubleau - Wikipedia

Saint-Martin - Chapaize

Arc en mitre (mijterboog ©)

De vertaling in de titel wordt gevolgd door een © teken; dit betekent, dat die vertaling een eigen vindsel is van mij.

Een "arc" ("boog") in de vorm van een mijter.
De foto toont het clocher (klokkentoren) van de Saint-Julien in Saint-Julien-de-Civry .

Saint-Julien - Saint-Julien-de-Civry