Abside (apsis)

Dit is het deel van de kerk dat het chœur (koor) afsluit; op het plattegrondje (Wikipedia) is het het grijze gedeelte.
De apsis is vaak halfcirkelvormig, soms veelhoekig.
Op de foto de apsis van de Saint-Gervais-et-Saint-Protais in Bourg-le-Comte.
Deze abside is versierd met bandes lombardes (Lombardische bogen).

Abside - Wikipedia

Saint-Gervais et Saint-Protais - Bourg-le-Comte

Arc triomphal (triomfboog)

Deze benaming mag niet verward worden met de Romeinse variant (arc de triomphe); de triomfboog in een kerk staat daar waar het chœur (koor) begint.

Saint-Martin - Vareilles

Autel (altaar)

Tafel of tafelachtige constructie gebruikt door de priester o.a. tijdens het opdragen van de mis.
Een altaar bevindt zich normaal gesproken in het chœur (koor) of in een chapelle (kapel).
Dit eenvoudige altaar bevindt zich in de chapelle castrale (slotkapel) van het kasteel van Berzé-le-Châtel.

Chapelle castrale - Berzé-le-Châtel

Chancel (koorhek)

Een laag hek, meestal van hout of metaal, dat tussen het chœur (koor) en de nef (schip) is geplaatst. Een hekje verschaft toegang tot het koor.
Het plattegrondje komt uit Wikipedia.
De foto toont de eenvoudige chancel in de Notre-Dame van Chazelle (Cormatin); op de foto staat het toegangshekje open.

Chancel - Wikipedia

Notre-Dame - Chazelle (Cormatin)

Chapelle rayonnante (straalkapel)

Een chapelle (kapel) vastgebouwd aan en toegankelijk vanuit het chœur (koor) of het déambulatoire (kooromgang); op het plattegrondje (Wikipedia) zijn deze in grijs weergegeven.
Hoe groter de kerk, hoe meer straalkapellen er kunnen worden aangebouwd.
Op de foto de chapelles rayonnantes van de Sacré-Cœur in Paray-le-Monial.
Zie ook absidiole.

Chapelle rayonnante - Wikipedia

Sacré-Cœur - Paray-le-Monial

Chevet (chevet)

Het uiterste oostelijke deel van een kerk of de buitenkant van het chœur (koor).
Op het plattegrondje (Wikipedia) is het chevet grijs aangegeven.
De foto toont het chevet van de Saint-Pierre in Cray (Saint-Marcelin-de-Cray).

Chevet - Wikipedia

Saint-Pierre - Cray (Saint-Marcelin-de-Cray)

Chevet plat (recht chevet ©)

De vertaling in de titel wordt gevolgd door een © teken; dit betekent, dat die vertaling een eigen vindsel is van mij.

Rechte muur die een (rechthoekige) abside (apsis) afsluit.
Op de foto de eindmuur van de Notre-Dame in Chasselas.

Notre-Dame - Chasselas

Chœur (koor)

Deel van de kerk waarvan de toegang is gereserveerd voor de geestelijkheid.
Het koor bestaat normaal gesproken uit het sanctuaire (sanctuarium), waarin het autel (altaar) zich bevindt en het deel waar het koor zingt.
Op het plaatje (Wikipedia) is het koor met grijs aangegeven.
Op de foto het koor met stalles (koorgestoelte) in de Saint-Vincent in Mont-Saint-Vincent.

Chœur - Wikipedia

Saint-Vincent - Mont-Saint-Vincent

Croisée régulière du transept (regelmatige kruising ©)

De vertaling in de titel wordt gevolgd door een © teken; dit betekent, dat die vertaling een eigen vindsel is van mij.

Croisée waarbij de hoogte van de nef (schip), de croisillons (transeptarmen ) en het chœur (koor) onderling gelijk is.
Dit is typerend voor clunisien (cluniacenzer) kerken.
Op de foto : achter het croisée ligt het koor, ervoor het (moderne) schip, links en rechts van de kruising liggen de transeptarmen.
Zie ook transept, croisée régulière du (synoniem).
Voor de delen van het transept die hier genoemd worden, zie ook alle overige lemmata die gerelateerd zijn aan transept.

Saint-Bonnet - Saint-Bonet de Cray

Déambulatoire (kooromgang)

Een gang die rond het chœur (koor) loopt en uitkomt op de bas-côtés (zijbeuken).
Op het plattegrondje (Wikipedia) is de kooromgang in grijs aangegeven.
Het doel van de kooromgang was om een processie langs de reliques (relikwieën) mogelijk te maken.
De foto toont het déambulatoire in de Notre-Dame-de-la-Nativité van Bois-Sainte-Marie, gezien vanuit het koor.

Déambulatoire - Wikipedia

Notre-Dame-de-la-Nativité - Bois-Sainte-Marie

Maître-autel (hoofdaltaar)

Het belangrijkste altaar in een kerk.
Het bevindt zich in het chœur (koor) en wordt gebruikt door de geestelijke voor velerlei diensten (huwelijk, eucharistie, etc.).
De chapelles (kapellen) die tegen de kerk aangebouwd zijn hebben autels secondaires (secundaire altaren).
Op de foto het hoofdaltaar van de Sacré-Cœur in Paray-le-Monial.

Sacré-Cœur - Paray-le-Monial

Massif occidental (westwerk)

In de préroman (preromaanse) kerkenbouw uit de carolingien (Karolingische) en ottonien (Ottoonse) periode waren de kerken voorzien van een oostelijk en een westelijk chœur (koor).
Op de foto de inderdaad massieve narthex tevens massif occidental van de Saint-Philibert in Tournus.
In het hoge gedeelte bevindt zich de chapelle (kapel) Saint-Michel.
Zie Westbau en Westwerk (beiden synoniemen).

Saint-Philibert - Tournus

Rotonde (omgang)

Een cirkelvormige ruimte in het hart van een kerk, bestemd om het lopen in processie van een grote groep pelgrims te vergemakkelijken.
Op de foto het interieur van de Chiesa di Santo Stefano Rotondo in Rome; op de plattegrond daaronder (Wikipedia, Viollet le Duc) van de crypte (krypte) in de Saint-Bénigne in Dijon is de rotonde goed te zien.

Chiesa di Santo Stefano Rotondo - Rome

Rotonde - Wikipedia

Sacristie (sacristie)

Vertrek in een kerk, toegankelijk vanuit het chœur (koor) of het transept voor de priester.
In een kerk dient de sacristie als vestiaire.
In een abbaye (abdij) bevat de sacristie tevens het armarium (bibliotheek).
De sacristie is doorgaans om begrijpelijke redenen gesloten.

Saint-Gengoult- Saint-Gengoux-le-National

Sanctuaire (sanctuaire)

Deel van het chœur (koor) van een kerk rondom het maître-autel (hoofdaltaar), waar de liturgische handelingen plaats vinden.
Op de foto het sanctuaire in het koor van de Sacré-Cœur in Paray-le-Monial.
Sanctuaire betekent overigens ook heiligdom.

Sacré-Cœur - Paray-le-Monial

Stalles (koorgestoelte)

Vaak rijk bewerkte houten zetels voor de chanoines (kanunniken) in het chœur (koor) van een kerk, opgesteld in een U-vorm rondom het autel (altaar).
Op de foto de stalles van de cathédrale (kathedraal) van Canterbury (Engeland).

De kathedraal van Canterbury (GB)

Travée (travee)

In plattegrond (Wikipedia) wordt het travée bepaald door vier colonnes (zuilen); het travée is hier met grijs aangegeven.
Spreekt men over een travée van een voûte (gewelf), schuift het travée een half travée op; in dat geval gaat het om het stuk gewelf dat gedragen wordt door twee zuilen en een arc-doubleau (gordelboog).

Travée - Wikipedia

Westbau (westwerk)

In de préroman (preromaanse) kerkenbouw van de carolingien (Karolingische) ottonien (Ottoonse) stijlen waren de kerken voorzien van een oostelijk en een westelijk chœur (koor).
Op de foto de massieve narthex tevens Westbau van de Saint-Philibert in Tournus.
In het hoge gedeelte bevindt zich de chapelle (kapel) Saint-Michel.
Zie ook Westwerk en massif occidental (synoniemen).

Saint-Philibert in Tournus

Westwerk (westwerk)

In de préroman (preromaanse) kerkenbouw van de carolingien (Karolingische) ottonien (Ottoonse) stijlen waren de kerken voorzien van een oostelijk en een westelijk chœur (koor).
Op de foto de massieve narthex tevens Westwerk van de Saint-Philibert in Tournus.
In het hoge gedeelte bevindt zich de chapelle (kapel) Saint-Michel.
Zie ook Westbau en massif occidental (synoniemen).

Saint-Philibert in Tournus