Maître-autel (hoofdaltaar)

Het belangrijkste altaar in een kerk.
Het bevindt zich in het chœur (koor) en wordt gebruikt door de geestelijke voor velerlei diensten (huwelijk, eucharistie, etc.).
De chapelles (kapellen) die tegen de kerk aangebouwd zijn hebben autels secondaires (secundaire altaren).
Op de foto het hoofdaltaar van de Sacré-Cœur in Paray-le-Monial.

Sacré-Cœur - Paray-le-Monial

Majesté (majesteit)

Een afbeelding van Christus, Maria of een heilige waarbij de kunstenaar de nadruk heeft gelegd op het gewijde en heilige karakter van de afgebeelde figuur.
Deze fresque (fresco) siert de abside (apsis) van de Notre-Dame-de-l'Assomption in Gourdon.
Zie ook Christ en gloire, Christ en majesté, gloire en mandorle.

Notre-Dame-de-l'Assomption - Gourdon

Mandorle (mandorla)

Een ovaal, amandelvormig aureool dat het lichaam van Christus omstraalt.
Deze plafondschildering siert het chœur (koor) van de Saint-Ferréol in Curgy.
Zie ook Christ en gloire, Christ en majesté, gloire en majesté.

Saint-Ferréol - Curgy

Massif barlong (rechthoekige toren ©)

De vertaling in de titel wordt gevolgd door een © teken; dit betekent, dat die vertaling een eigen vindsel is van mij.

Een rechthoekige toren die boven het croisée (kruising) is gebouwd zodanig dat de lange zijde van de rechthoek loodrecht op de as van de nef (schip) staat.
Op de foto het massif barlong van de Saint-Cyr-et-Sainte-Julitte in Bissy-la-Mâconnaise.

Saint-Cyr et Sainte-Julitte - Bissy-la-Mâconnaise

Massif occidental (westwerk)

In de préroman (preromaanse) kerkenbouw uit de carolingien (Karolingische) en ottonien (Ottoonse) periode waren de kerken voorzien van een oostelijk en een westelijk chœur (koor).
Op de foto de inderdaad massieve narthex tevens massif occidental van de Saint-Philibert in Tournus.
In het hoge gedeelte bevindt zich de chapelle (kapel) Saint-Michel.
Zie Westbau en Westwerk (beiden synoniemen).

Saint-Philibert - Tournus

Meneau (venster- of deurinvulling ©)

De vertaling in de titel wordt gevolgd door een © teken; dit betekent, dat die vertaling een eigen vindsel is van mij.

Een verticale invulling in steen die een baie (muuropening) in meerdere delen verdeelt.
Meneaux komen veel voor in de gothique (gotiek) en renaissance.
Deze gotische raampartij is te vinden boven het pand 7 Rue Lamartine in Cluny.

7 Rue Lamartine - Cluny

Méplat (méplat)

Een stuk beeldhouwwerk dat slechts weinig reliëf heeft.
Een mooi voorbeeld hiervan zijn deze twee chapiteaux (kapitelen) aan de Saint-Barthélémy in Farges-lès-Mâcon.

Saint-Barthélémy - Farges-lès-Mâcon

Mérovingien (Merovingisch)

Dit woord refereert aan de regeringsperiode van de Frankische vorsten (447-751) waarvan Clovis I ongetwijfeld de bekendste is.
Hij liet zich in in 496 dopen, waarna het christendom de staatsgodsdienst in het Frankische rijk werd. Niet ver van Cormatin, in het plaatsje Curtil-sous-Burnand bevindt zich een Merovingische begraafplaats.
Op de foto een Merovingische sarcofaag, die waarschijnlijk hergebruikt werd voor een familielid door Willem I, hertog van Aquitaine en stichter van de abdij van Cluny in 909.

Abbatiale - Cluny

Métope (metope)

Gebeeldhouwde interval op een frise (fries) of tussen twee modillons (consoles) onder een corniche (kroonlijst).
Op het plaatje (Wikipedia) is te zien wat metopen in de Griekse oudheid voorstelden.
De foto daaronder is weliswaar niet van een roman (romaanse) kerk, en de intervallen zitten niet onder een dakrand, maar het idee moge aan de hand van deze foto duidelijk zijn.
Dit is een foto van de Notre-Dame van Parijs.

Métope - Wikipdia

Notre-Dame - Paris

Modénature (sierlijstprofiel ©)

De vertaling in de titel wordt gevolgd door een © teken; dit betekent, dat die vertaling een eigen vindsel is van mij.

Het profiel van een sierlijst.
De sierlijst op deze foto heeft een min of meer trapeziumvormige modénature.
Deze bandeau (sierlijst), die ondersteund wordt door corbeaux (consoles) bevindt zich aan een wand van het chœur (koor) van de Saint-Bonnet in Saint-Bonnet-de-Cray.

Saint-Bonnet in Saint-Bonnet-de-Cray

Modillon (console)

Een console is een uit een muur of pilier (pijler) uitkragend constructiedeel dat een bovenliggend constructiedeel ondersteunt (denk aan consoles onder balkons bijvoorbeeld.)
Een modillon is een korte console die doorgaans, op regelmatige afstanden geplaatst, een corniche (kroonlijst) ondersteunt.
Modillons kunnen soms voorzien zijn van verrassend beeldhouwwerk.
Dit rijtje modillons ondersteunt een corniche van de Notre-Dame-de-l'Assomption in Gourdon.
Zie ook corbeau.

Notre-Dame-de-l'Assomption - Gourdon

Modillon à copeaux (houtkrul console ©)

De vertaling in de titel wordt gevolgd door een © teken; dit betekent, dat die vertaling een eigen vindsel is van mij.

Een met krullen versierd modillon (console).
De krullen doen denken aan de houtkrullen die uit een schaaf komen tijdens het schaven.
Dit rijtje modillons ondersteunt een corniche (kroonlijst) van de Notre-Dame-de-l'Assomption in Gourdon; de modillons uiterst links en rechts zijn modillons à copeaux.

Notre-Dame-de-l'Assomption - Gourdon

Moellon (bouwblok)

Een ruwbewerkte of vierkant gehakte steen.
Aangezien het woord romaans afgeleid is van het woord Romeins, is deze foto waarbij de moellons zichtbaar zijn in de wand van het théâtre antique van Orange (84) rondom het standbeeld van Augustus niet volledig misplaatst.

Théâtre antique - Orange

Monastère (klooster)

Een gebouwencomplex waarbinnen een religieuze gemeenschap woont en werkt.
Op de foto de plaquette bij de ingang van het kloostercomplex van Fontenay.

L'abbaye de Fontenay

Moniale (non)

Een non of kloosterzuster is de vrouwelijke tegenhanger van een monnik.
Deze non probeert de producten geproduceerd in haar monastère (klooster) te slijten op de zaterdagmarkt in Cluny.

Marché - Cluny

Moyen appareil (middelmatig regelmatig verband ©)

De vertaling in de titel wordt gevolgd door een © teken; dit betekent, dat die vertaling een eigen vindsel is van mij.

Hierbij worden de stenen gelegd in assises (lagen) van gelijke hoogte (tussen 20 en 30 cm).
Op de foto het moyen appareil zoals dat toegepast is bij de chapelle (kapel) de Coureau in Bray.
Zie ook appareil, moyen (synoniem).

Chapelle de Coureau - Bray

Monolithe (monolithisch)

Een beeldhouwwerk dat uit één stuk steen gehouwen is.
Een colonne (zuil) kan ook uit één stuk zijn gehouwen; dan is het een monolithische zuil.
Het woord monolithe (monoliet) heeft nog een tweede betekenis, namelijk een massief stuk steen, zoals een menhir.
Deze menhir is te vinden in een weiland bij La Chapelle-sous-Brancion.

Menhir - La Chapelle-sous-Brancion

Mur gouttereau (langswand ©)

De vertaling in de titel wordt gevolgd door een © teken; dit betekent, dat die vertaling een eigen vindsel is van mij.

Een langswand waaraan een goot bevestigd is, in tegenstelling tot een mur pignon (puntgevel).
Dit is de langsgevel (voorgevel) van de Écuries de Saint-Hugues in Cluny.

Écuries de Saint-Hugues - Cluny

Mur pignon (puntgevel)

Een kopwand die een gebouw als het ware afsluit.
Een mur pignon eindigt bijna altijd in een driehoekige vorm die de daklijn volgt, en waarvan de bovenkant het dak ondersteunt.
Dit is de puntgevel (zijgevel) van de Écuries de Saint-Hugues in Cluny.
Zie ook pignon (synoniem).

Écuries de Saint-Hugues - Cluny