Appareil (steenverband)

De manier waarop de stenen in assises (lagen) in een muur geplaatst worden.
In Nederland zijn de bekendste metselverbanden halfsteens- en steensverband in een aantal varianten.
In de roman (romaanse) architectuur wordt o.a. petit, moyen en grand appareil toegepast.
Meer informatie over steenverbanden is te vinden onder appareil.

Kruisverband in metselwerk - Wikipedia

Appareil, grand (groot regelmatig verband ©)

De vertaling in de titel wordt gevolgd door een © teken; dit betekent, dat die vertaling een eigen vindsel is van mij.

Hierbij worden de stenen gelegd in assises (lagen) van gelijke hoogte (groter dan 30 cm).
De nef (schip) van de Saint-Symphorien in Sanvignes-les-Mines is uitgevoerd in grand appareil.
Zie ook grand appareil (synoniem).

Saint-Symphorien - Sanvignes-les-Mines

Appareil irrégulier, petit (klein wild verband ©)

De vertaling in de titel wordt gevolgd door een © teken; dit betekent, dat die vertaling een eigen vindsel is van mij.

Een manier van het plaatsen van stenen in een onregelmatig verband (vergelijkbaar met het wildverband in gebruik bij tuintegels), waarbij de stenen een hoogte hebben tot max. 20 cm.
De nogal willekeurig geplaatste kleinere stenen op de foto rond het raam zijn uitgevoerd in petit appareil irrégulier.
Zie ook petit appareil irrégulier (synoniem).

Saint-Philibert - Tournus

Appareil, moyen (middelmatig regelmatig verband ©)

De vertaling in de titel wordt gevolgd door een © teken; dit betekent, dat die vertaling een eigen vindsel is van mij.

Hierbij worden de stenen gelegd in assises (lagen) van gelijke hoogte (tussen 20 en 30 cm).
Op de foto het moyen appareil zoals dat toegepast is bij de chapelle (kapel) de Coureau in Bray.
Zie ook moyen appareil (synoniem).

Chapelle de Coureau - Bray

Appareil régulier, petit (klein regelmatig verband ©)

De vertaling in de titel wordt gevolgd door een © teken; dit betekent, dat die vertaling een eigen vindsel is van mij.

Hierbij worden de stenen gelegd in assises (lagen) van gelijke hoogte (minder dan 20 cm).
Het clocher (klokkentoren) op de foto is uitgevoerd in petit appareil régulier.
Zie ook petit appareil régulier (synoniem).

Saint-Martin - Chapaize

Arête de poisson (visgraatverband)

Vaker wordt het woord opus spicatum gebruikt.
Een steenverband in de vorm van een visgraat. Het komt voor in bouwwerken uit de carolingien (Karolingische) en préroman (pre-romaanse) periode. Een mooi voorbeeld van deze versiering is te zien in de gevels van de Saint-Laurent in Tournus.
Er bestaat nogal wat misverstand omtrent deze benaming. In de Franse Wikipedia wordt onderscheid gemaakt tussen "appareil en épi de blé" = steenverband in de vorm van tarwe- of korenaren (opus spicatum) en "arête de poisson". Het verschil is dat bij arête de poisson de voeg tussen de "graten" een rechte lijn volgt, en bij opus spicatum een zig-zag lijn.
Op de foto het enige stukje muur dat er nog staat van de originele Sainte-Marie in Bonnay.
Zie ook opus spicatum.

Sainte-Marie - Bonnay

Assise (laag)

Een term uit de bouwkunde: een horizontale laag stenen.
In de bouwkunde was toen er nog echt in baksteen werd gebouwd de lagenmaat (gebaseerd op de hoogte van de baksteen plus de voegdikte) bepalend voor de maat van bijvoorbeeld deuropeningen, raamopeningen, etc.
Zie ook appareil.

La Tour Ronde - Cluny

Chaîne (kettingverband ©)

De vertaling in de titel wordt gevolgd door een © teken; dit betekent, dat die vertaling een eigen vindsel is van mij.

Een verticale versterking van een muur die aan de schone kant van die muur niet uit de muur steekt.
Het gaat dus in principe om een "schone" pilastre (pilaster).
Aan de schone kant van het muurwerk heeft de chaîne het uiterlijk van een ketting (vandaar waarschijnlijk de naam) terwijl aan de niet schone kant van de muur een pilaster zichtbaar is.
De schets komt van Wikipedia.
Een chaîne wordt ook vaak toegepast op hoeken van gebouwen.
De foto toont een hoek met chaîne van de Notre-Dame in Clessé.

Chaîne - Wikipedia

Notre-Dame - Clessé

Grand appareil (groot regelmatig verband ©)

De vertaling in de titel wordt gevolgd door een © teken; dit betekent, dat die vertaling een eigen vindsel is van mij.

Hierbij worden de stenen gelegd in assises (lagen) van gelijke hoogte (groter dan 30 cm).
De nef (schip) van de Saint-Symphorien in Sanvignes-les-Mines is uitgevoerd in grand appareil.
Zie ook appareil, grand (synoniem).

Saint-Symphorien - Sanvignes-les-Mines

Moyen appareil (middelmatig regelmatig verband ©)

De vertaling in de titel wordt gevolgd door een © teken; dit betekent, dat die vertaling een eigen vindsel is van mij.

Hierbij worden de stenen gelegd in assises (lagen) van gelijke hoogte (tussen 20 en 30 cm).
Op de foto het moyen appareil zoals dat toegepast is bij de chapelle (kapel) de Coureau in Bray.
Zie ook appareil, moyen (synoniem).

Chapelle de Coureau - Bray

Opus piscatum - lemma vervallen

Dit lemma was gebaseerd op een oud Wikipedia artikel; Wikipedia heeft dit lemma inmiddels min of meer laten vervallen.
Zie arête de poisson en opus piscatum.

Opus spicatum (korenaarverband)

Een steenverband in de vorm van een visgraat. Het komt voor in bouwwerken uit de carolingien (Karolingische) en préroman (pre-romaanse) periode.
Er bestaat nogal wat misverstand omtrent deze benaming. In de Franse Wikipedia wordt onderscheid gemaakt tussen "appareil en épi de blé" = steenverband in de vorm van tarwe- of korenaren (opus spicatum) en "arête de poisson". Het verschil is dat bij arête de poisson de voeg tussen de "graten" een rechte lijn volgt, en bij opus spicatum een zig-zag lijn.
Dit verband wordt ook gebruikt in de stratenmakerij.
Op de foto een (later aangebracht) stukje metselwerk in korenaarverband uit het chauffoir (verwarmd vertrek) van de abbaye (abdij) in Fontenay.
Zie ook arête de poisson.

L'abbaye de Fontenay

Parement (schoon steenwerk ©)

De vertaling in de titel wordt gevolgd door een © teken; dit betekent, dat die vertaling een eigen vindsel is van mij.

Omschrijving van een wand waarin de individuele gebruikte stenen goed zichtbaar zijn.
Ik heb voor de term schoon steenwerk gekozen, om de tegenstelling tussen een muur waarbij de stenen verborgen zijn achter stucwerk of pleister te benadrukken.
Op de foto het goed zichtbare parement van de pignon (puntgevel) van de Écuries de Saint-Hugues in Cluny.

Écuries de Saint-Hugues - Cluny

Petit appareil irrégulier (klein wild verband ©)

De vertaling in de titel wordt gevolgd door een © teken; dit betekent, dat die vertaling een eigen vindsel is van mij.

Een manier van het plaatsen van stenen in een onregelmatig verband (vergelijkbaar met het wildverband in gebruik bij tuintegels), waarbij de stenen een hoogte hebben tot max. 20 cm.
De nogal willekeurig geplaatste kleinere stenen op de foto rond het raam zijn uitgevoerd in petit appareil irrégulier.
Zie ook appareil irrégulier, petit (synoniem).

Saint-Philibert - Tournus

Petit appareil régulier (klein regelmatig verband ©)

De vertaling in de titel wordt gevolgd door een © teken; dit betekent, dat die vertaling een eigen vindsel is van mij.

Hierbij worden de stenen gelegd in assises (lagen) van gelijke hoogte (minder dan 20 cm).
Het clocher (klokkentoren) op de foto is uitgevoerd in petit appareil régulier.
Zie ook appareil régulier, petit (synoniem).

Saint-Martin - Chapaize